Antik Çağdan Günümüze: Madalyaların Sanat Tarihi Yolculuğu
Madalyonlar Rönesans'tan beri bağımsız bir sanat eseri olarak kabul edilmiştir. Ancak madalyonun nesne olarak ortaya çıkışı Antik Döneme dayanmaktadır. Bilinen ilk örnekleri Hellenistik Dönemde karşımıza çıksa da günümüzün madalyonları Roma Dönemindeki madalyonlara dayanmaktadır.
- Yazar : Hülya Vidin
- Tarih : 2026-03-12 20:59:23
Madalya kelimesi Latince “metallum” kökünden gelmektir. İtalyanca’da “medaglia” ve Fransızca’da “médaille”ye dönüşür ve Fransızca versiyonundan tüm diğer Avrupa dillerine ve Türkçeye geçer. Orta Çağda “medaglia” küçük sikkeleri tanımlarken, bugünkü anlayışımızdaki medaglia/médaille/ madalya terimi Rönesans Döneminde doğmuştur ve madeni paraya benzeyen, ancak madeni paradan farklı olarak para niteliği taşımayan objeyi tanımlamaktadır. Sikkelerden genelde büyük ve daha ağır olup farklı sebepler için (doğum, askeri zafer, vaftiz) üretilmiş prestij nesneleri olarak işlev görürken, aynı zamanda hatıra niteliği de taşırlar ve küçük bir hedef kitleye yöneliktir. Sikkeler gibi seri üretim ürünler değillerdir. Madalyonun serüveni sadece tarihle birlikte değil aynı anda sanat tarihinin izinde ilerlediği için hem içerik hem tasarım hem de sanatsal açıdan yaratıldığı zamanı her yönüyle yansıtma ve anlatma kapasitesine sahiptir. Bizim coğrafyamızda ise madalyon özelikle 18. yüzyıldan itibaren kullanılmaya başlanır. Öncelikle yazı ağırlıklı tasarımı, Osmanlı tarzı ve konuları ile ön plana çıkar. Bununla birlikte, bazı eserlerde Avrupa madalyonlarının etkileri de görülmektedir, bu da Osmanlı İmparatorluğu ile Avrupa arasındaki kültürel alışverişi zsortaya koymaktadır.
Roma Dönemi
İlk madalyonlar, MÖ I. yüzyılda, Iulius Caesar'ın hükümdarlığı döneminden basılmaya başlanmış ve zaman içinde teknik ve görsel olarak geliştirilmiştir. İlk madalyonların sikkelerden ayrımı her zaman net ve kolay olmasa da bazı özellikleri ipucu vermektedir. Öncelikle, daha büyük ve daha ağırdırlar. MS 1. ile 3. yüzyıllara kadar Sestertius birimindeki Roma sikkelerinin iki katı ağırlığındadırlar ve MS. 4. yüzyıldan itibaren ise bir sesterzin çoğunluğu katı kadar ağır olmaktadır. Madalyonların kenarı daha geniştir ve bazen işlenmiş olabilir, ayrıca sıra dışı alaşımlardan yapılmış, hatta bimetalik örneklere de rastlanır. Aynı döneme ait alaşımlı sikkelerde bulunan S(enatus) C(onsultum) yazısının eksikliği de tanımlama için bir faktördür. Öte yandan Augustus’tan itibaren profilli madalyonlar basılmaya başlanmıştır. Bunlarda SC harfleri karşımıza çıkar.
İmparator Traianus’a kadar (MS 98-117) madalyonlar sikkelerde de kullanılan darphane damgası ile basılmışlardır. Bir sonraki imparator Hadrianus (MS 117-138) döneminden itibaren, sikkelerde görülmeyen farklı tasvirlere sahip damgalar madalyonlarda karşımıza çıkar. Roma imparatorluk döneminin en güzel madalyonları hiç kuşkusuz MS 3. yüzyılda basılmıştır. Bunların arasında belki en çok dikkat çeken eserler, 1902’de Mısır’da, Abukir kentinde bulunan 20 altın madalyondur. Bu sanat şaheseri Büyük İskender’in portresini önden ve izleyicinin aşağıdan yukarıya baktığı bir açıyla göstermektedir; kalkanı ve zırhı kalabalık mitolojik sahnelerle süslenmiştir. Madalyonun arka yüzünde ise zafer tanrıçası Victoria bulunmaktadır; sol ayağı miğferin üzerine basarken, sağ eliyle oval kalkanına işaret etmektedir. Victoria’nın önünde ise Roma sikkelerinden bilinen galibiyet sahnesi görülmektedir. Tropaion (kalkan gibi askeri objeler) altında esirler yer almaktadır…
Devamı; Aktüel Arkeoloji Dergisi 109. Sayı Paranın Hafızası Antik Çağda Kült ve Propaganda
EN ÇOK OKUNANLAR
Altınlarla Donatılmış Trakyalı Savaşçı Mezarı Bulundu
Arkeologlardan oluşan bir ekip, Bulgaristan'ın Topolovgrad kenti yakınlarındaki Kapitan Petko Voyvoda köyünde çok heyecan verici bir keşifte bulunarak, Trakyalı bir savaşçının mezarını ve altından oluşan pek çok eseri ortaya çıkardı.
- Trakyalı
- Trak
- Savaşçı
- Süvari
- Mezar
- Altın
- Yüzük
- Hançer
- Zırh
- Hazine
- At
- Bulgaristan
- Thracian
- Thracian
- Warrior
- Cavalry
- Tomb
- Gold
- Ring
- Dagger
- Armour
- Treasure
- Horse
- Bulgaria
- Arkeoloji
- Tarih
- Sanat
- Sanat Tarihi
- Antik
- Kültür
- Medeniyet
- Archaeology
- Archaeological
- History
- Art
- Art History
- Heritage
- Culture
- Civilization
- Haber
- Gündem
- Güncel
- Aktüel
- Arkeolojik Haber
- Archa
Tarlada Yürüyüş Yapan Kadın 2150 Gümüş Sikke Buldu
Prag'ın güneydoğusundaki Kutnohorsk kentinde tarlada yürüyüş yapan bir kadın, çiftçilik faaliyetleri sırasında yüzeye çıkan birkaç gümüş sikkeye rastladı. Çek Cumhuriyeti'nde şimdiye kadar bulunan en büyük erken ortaçağ sikke istifini açığa çıkardığının farkında değildi.