Aktüel Arkeoloji Dergisi 82. Sayı - Baraj Suları Altında

Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde uzun vadeli bölgesel kalkınma planının bir parçası olan, kurulu güç ve yıllık enerji üretim kapasitesi bakımından, dördüncü büyük HES olma özelliğini taşıyan Ilısu Barajı’nın yapımının tamamlanması ile kültür varlıklarının yanı sıra coğrafi ve jeomorfolojik bulgular da su altında kalmıştır. Ancak her ne kadar bu baraj projeleri, taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının tahribine ilişkin haklı kaygılar ve sonuçlar oluştursa da, geniş uluslararası bir araştırma ağı kurularak bölgedeki toplumlar, bu toplumların sosyal – siyasi - dini yapısı, gelişimi ve yayılımı araştırılarak, “bilinmeyen toprak” zenginliğinin iç yüzünü ortaya çıkartma fırsatı da vermiştir.

Barajlar ve Kültür Tarihi: Ilısu sayımızın bir devamı niteliğinde olan bu sayımızda Ilısu Baraj bölgesinde yürütülen çok sayıda arkeolojik kazı çalışması aracılığıyla kazanılan bilgi, binlerce eserle birlikte ortaya çıkartılan insanlığın ortak geçmişi, bölgeler arasındaki kültürel bağlantı tüm detaylarıyla verilmeye çalışılmıştır.

Özetle; Yukarı Dicle Havzası, Dicle Nehri ve yakın çevresi tarım ve yerleşmeye çok elverişli olan coğrafi konumu nedeniyle tarih boyunca yoğun ve sürekli yerleşmeye sahne olmuştur. Giricano, MÖ 4500’den erken 3. binyıla kadar uzanan geç Kalkolitik kültür gelişiminin kesintisiz görüldüğü tek sit alanıdır. Ayrıca bir Orta Assur köyü olan Giricano’nun, Assurlu kralların MÖ 9. yüzyıl sonrası uyguladıkları emperyal yayılım politikası gereği bölgede kurdukları eyalet sistemine bağlı idari bir merkez olarak bilinen Tuşhan ile olan ilişkisi, 15 çiviyazılı tabletten oluşan arşiv yardımıyla belirlenebilmiştir.

Sumaki Höyük dağ-ova eşiği bölgesindeki konumu ile gerek Kuzey Mezopotamya düzlükleri gerekse Zagroslar üzerinden Doğu Anadolu dağları arasındaki insan topluluğu hareketliliğinin soluklanma /konaklama noktası işlevini taşımaktadır.

İsmi, bölgede “sevimli erkek çocuk” ya da “sıpa” anlamına gelen “kurik” kelimesinden gelen Kuriki Höyük, Yukarı Dicle Vadisi’nde yer alan küçük bir yerleşimdir. Kuriki Höyük’te Geç Kalkolitik Dönemden MS 1. binyılın başlarına kadar farklı dönemler saptanmıştır.

Mezopotamya’dan gelen yolların Dicle Nehri’ni geçmeye gerek duymadan doğrudan kuzeye ulaşılabildiği alanda yer alan Türbe Höyük, bölgede önemli yolların kesiştiği ve farklı alanları kontrol edebilen bir konumdadır. Hirbemerdon Tepe’de, Mezopotamya ve Anadolu arasındaki yoğun ticaretin gözlemlenebildiği MÖ erken 2. binyıla ait ,Türkiye’nin doğusundaki antik dönem inanç sistemini açığa çıkaran oldukça nadir bir dini kompleks yapı ortaya çıkarılmıştır.

Ilısu Barajı ve HES Projesi sürecinde baraj havzasının jeomorfolojisine ilişkin çalışmalar da yapılmış, kayıt altına alınmış olan coğrafi özellikler, jeomorfolojik yapının analizi, oluşum süreçleri ve beşeri yaşama etkileri Baraj Suları Altında sayımızda yerini almıştır.

İyi okumalar,

EN ÇOK OKUNANLAR

Kültepe Kazılarında Yeni Buluntular

Kültepe-Kaniş kazılarında Eski Tunç Çağı'na tarihlenen Kültepe'ye özgü 4300 yıllık 10 yeni alabaster (gypsum) idol bulundu. 

Prof. Dr. Jale İnan

Antalya’da Bir Arkeoloji Çınarının Gölgesinde   

Ülkemiz ama özellikle Antalya arkeoloji camiası 2014’ün 1 Şubat’ında 100 yaşına basan Türkiye’nin ilk kadın arkeologu Jale İnan’ı bir kez daha andı. 26 Şubat 2001’de aramızdan ayrılışının ardından onlarca yıl geçmesine rağmen Jale Hoca hiç unutulmadı. 

SON İÇERİKLER

İskit Savaşçı Mezarından Önemli Buluntu

Rusya, Voronezh, Ostrogozhsky bölgesinde bir savaşçı mezarını kazan arkeologlar İskit eserleri keşfettiler. İskitler, ...

41500 Yıllık Mamut Dişinden Yapılmış Kolye Ucu

Mamut Dişinden Yapılmış Kolye Ucu Avrasya’da Bulunan En Erken Süslemeli Takı Örneği Olabilir. Kolye, güney Kr...

Malazgit’te Türk Devri Eserleri

Müslüman Türklerin Anadolu’yla ilk tanışmalarının genellikle 9. yüzyılda Abbasilerin yaptığı seferler sı...