Getae Başkenti Büyük Sveshtari Tümülüsü

İçinde altın kadın takıları, at koşum takımı parçaları, miğferli Athena başı kabartmalı diskler, kadın yüzleri ya da çiçeklerler süslü aplikeler, düğmeler, ritüel amaçlarla kırılmış demir bir dizginin yarısı ve yüzlerce minyatür silindirik ve yuvarlak biçimli boncuk ve hatta işlemeli bir giysi de bulunan kutudan alınan toprak örneğiyle ilgili laboratuar çalışmaları henüz sonuçlanmamıştır.

Sboryanovo Ulusal Koruma Alanında bulunan (kuzeybatı Bulgaristan) Dausdava/Helis’in dini ve politik başkenti Getae Nekropolündeki en yüksek tümülüste 8 yıl aradan sonra devam edilen kazılarda beklenmedik bir keşif yaşandı. 7 Kasım 2012 günü içi altın objelerle dolu bir ahşap kutu bulundu.

Doğu tarafı, Hellenistik Dönem Krallığı’na ait bir nekropolden oluşan tümülüsün kuzey kısmında 1982 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne de giren “Sveshtari Karyatidli Mezar Odası” yer alır. 19 metre yüksekliğindeki Büyük Sveshtari Tümülüsü, aynı nekropolün güney kısmında konumlanmıştır. 2004 yılında yapılan kazılarda, tümülüsün güneydoğusunda yer alan ve yarı silindirik kubbeli olan ana odada, Dor sütunlu anıtsal bir Trakya tipi mezar ortaya çıkarılmıştır. MÖ 4. yüzyılın sonu - 3. yüzyılın başlarına tarihlenene mezarın yakınlarında bir ritüel çukuru ve kurban edilmiş bir at bulunmuştur. Paleo-sismik araştırmalar, mezarın MÖ 3. yüzyılın başlarında yaşanan güçlü bir depremle tahrip olduğunu göstermiştir. Kısmen yıkılmış olan Getae, tümülüs dolgusuyla tekrar kaplanmıştır.

İçinde altın kadın takıları, at koşum takımı parçaları, miğferli Athena başı kabartmalı diskler, kadın yüzleri ya da çiçeklerler süslü aplikeler, düğmeler, ritüel amaçlarla kırılmış demir bir dizginin yarısı ve yüzlerce minyatür silindirik ve yuvarlak biçimli boncuk ve hatta işlemeli bir giysi de bulunan kutudan alınan toprak örneğiyle ilgili laboratuar çalışmaları henüz sonuçlanmamıştır.

Kutunun arkeolojik bağlamı, Herodotos’un aktardığına göre ölümsüzlük uygulamaları yapan Getae’nin ölü gömme ritlerinin anlaşılması için büyük önem taşır. Yeniden yapılandırılan Getaelilerin ölümsüzlük ritleri; insan kemiklerinin, ölü hediyeleri ve kurban edilen hayvanların tekrar gömülmesi gibi her biri özel uygulamalar eşliğinde yapılan üç aşamalı tümülüs yığınının oluşturulmasını içerir.

Bu ölü gömme uygulamalarının en önemli örneği de altın objelerle dolu olan ahşap kutudur. Kutunun tarihlendiği dönem (MÖ 4. yüzyılın sonu-3. yüzyılın başı), Getae devletinin kültürel ve politik olarak doruk noktasına ulaştığı döneme, tarihlenebilir. Objelerin biçimsel karakteri, MÖ 4. yüzyıla tarihlenen Tolstajamogila, Boljshajabliznitsa İskit tümülüsleri ve Kuloba’da bulunan pektoraller, tapınak pandantifleri ve benzeri Grek ve Greko-İskit buluntularıyla benzerlik gösterir. Bu durum, Hellenistik Dönem ve Greko-İskit dünyasının kültürel ve politik ilişkileriyle alakalı sorunsalların aydınlatılmasına yardımcı olacak yeni veriler sağlar.

Tümülüs ve merkezde yer alan mezar, büyük olasılıkla MÖ 4. yüzyılın sonlarında hüküm sürmüş ve Balkanlarda yaşanan politik ve askeri olaylarda önemli bir rol oynayan Getae Kralı Kotela ile ilişkilidir. Kotela aynı zamanda, ortak düşmanları İskit Kralı Ateas’a karşı verilen mücadelede II. Philip’in (Büyük İskender’in babası) müttefiki olarak yer almıştır. Kotela’nın kızı Meda ise MÖ 339 yılında Philip’in eşlerinden biri olmuştur.

Büyük Sveshtari Tümülüsünde 2013 yılında gerçekleşecek kazılarda, bu hipotezin doğruluğunu kanıtlamak amacıyla Kotelas’ın mezarının araştırılması ve Getae kültürünün bilinmeyen yönleri ve ölü gömme uygulamaları üzerine yoğunlaşılacaktır.

EN ÇOK OKUNANLAR

Cumhuriyet Tarihinin En Büyük Kaçakçılık Operasyonu

 İzmir Kaçakçılık Suçlarıyla Mücadele Şube Müdürlüğü tarafından Cumhuriyet Tarihinin en büyük eser kaçakçılığı operasyonu gerçekleştirilmiş, 65 bin 511 adet tarihi eser yakalanmıştır. 

Kültepe Kazılarında Yeni Buluntular

Kültepe-Kaniş kazılarında Eski Tunç Çağı'na tarihlenen Kültepe'ye özgü 4300 yıllık 10 yeni alabaster (gypsum) idol bulundu. 

SON İÇERİKLER

Ayasofya'nın "Halk Bilimi"

Ayasofya bir harikadır! Güzelliği ve boyutu büyülüyor ve bir açıklama bekliyor. Nasıl tasarlandı ve nasıl ...

Ayasofya'nın mozaikleri: Propagandif Sanat

Ayasofya’nın mozaikleri son günlerde yine çok gündeme geldi. Aslında son günlerde Ayasofya’nın ...

Ayasofya'da Fossati Kardeşlerin Onarımları ve Yeni Eklemeler

Mimar kardeşler Gaspare (1809-1883) ve Giuseppe (1822-1891) Fossati’nin İstanbul’a yollarının düşmesi, R...

X

ÖZELLİKLE DEĞERLİ OKUYUCULARIMIZ OLMAK ÜZERE KAMUOYUNUN DİKKATİNE

Son aylarda yaşadığımız insan kaynakları ve fiziki koşullara bağlı sıkıntılar ve buna bağlı olarak kontrolümüz dışında gelişen bazı olaylar ne yazık ki abone olan ve olmayan bazı değerli okuyucularımızı da olumsuz yönde etkilemiştir. Okuyucularımıza ve takipçilerimize olan sorumluluk duygusu nedeniyle bu açıklamayı yapma ihtiyacı duymaktayız.

NEDEN?

Yukarıda değindiğimiz koşulların yaşandığı süreçte, Aktüel Arkeoloji Dergisi e-ticaret sitesi olan Arkeoloji Dükkanı üzerinden yapılan abonelik ve sipariş gönderimlerinde aksaklıklar yaşanmıştır. Bu aksaklığın sadece Covid-19 pandemisi sebebiyle olduğunu söylemeyi çok isterdik. Ancak pandemi sürecine ek olarak bazı insan kaynakları seçimlerimizde hatalar yaptığımızı çok üzücü bir şekilde öğrendik. Gerek adli süreci olumsuz etkilememek gerekse bizi maddi zararın yanı sıra manevi zarara uğratmış olsalar dahi bu kimselerin haklarını ihlal etmemek için daha fazla bilgi şu an için paylaşamıyoruz. Ancak ilerleyen süreçte ihtiyaç duyulması halinde bu konuda ek ve detaylı bir açıklama daha yapılacaktır.

NE YAPIYORUZ

Türkiye’nin çeşitli bölgelerinden bir grup akademisyen, arkeolog ve diğer meslek gruplarından gönüllü katılımcılardan oluşan bir destek ve dayanışma ile yürütülen, Türkiye’nin “Arkeoloji Dergisi” unvanıyla anılan Aktüel Arkeoloji Dergisi olarak çalışmalarımızı 2007 yılından beri sürdürmekteyiz. Malumunuz olduğu üzere Türkiye’de hak ettiği değeri henüz tam olarak bulamamış olan Arkeoloji biliminin güncelliğinin, canlılığının korunması ve geliştirilmesi diğer taraftan da kültürel mirasımızın korunması ve güvence altına alınması konusunda en etkili kuruluşlar arasında gösterilmekten dolayı duyduğumuz gururu vurgulamak isteriz. Ancak yaptığımız işin sosyal sorumluluk yönü sebebiyle kendimizi ticari amaç güden bir girişim olarak değerlendiremediğimiz gibi ticari amaç güden dergilerin faydalanmakta olduğu pek çok imkândan da süreç içerisinde mahrum kaldığımızı bilgilerinize sunmak isteriz. Aktüel Arkeoloji Dergisi ekibi olarak bazı okuyucularımıza elimizde olmayan sebeplerle verdiğimiz sıkıntıdan dolayı özür dileriz. Tüm gücümüzle sorunları aşmak için çalıştığımızı, dergileri ve siparişleri kendilerine ulaştırmak için gerekli işlemlerin büyük bir özveriyle devam ettiğini belirtmek isteriz. Anlayışınız ve desteğiniz için teşekkür ederiz. Saygılarımızla.

AKTÜEL ARKEOLOJİ DERGİSİ

Öneri ve şikayetleriniz tıklayınız