İspanya'nın doğu Pireneleri'nde, Fransa sınırına yakın 338 numaralı mağarada 2021-2023 yılları arasında yapılan kazılar, MÖ 5. binyılın başlarından MÖ 1. binyılın sonlarına kadar uzanan, belirgin arkeolojik insan yerleşim katmanlarını ortaya çıkardı. Deniz seviyesinden 2.235 metrenin üzerinde bulunan bu mağara, Pireneler'de tarih öncesi insan yerleşiminin sürekli olarak iz bıraktığı en yüksek rakımlı mağaradır.

Bir çift mühendis ve bir tarihçi, tekerleğin ilk kullanımının nasıl gerçekleşmiş olabileceğini modellemek için bir araya geldi. Royal Society Open Science dergisinde yayınlanan makalelerinde, ABD'deki Illinois Urbana-Champaign Üniversitesi'nden Lee Alacoque, Georgia Teknoloji Enstitüsü'nden Kai James ve Columbia Üniversitesi'nden Richard Bulliet, Karpat Dağları'ndaki bir bakır madeninde çalışan işçilerin yaklaşık 6 bin yıl önce madenin derinliklerinden cevheri daha kolay taşımaya çalışırken ortaya çıkmış olabilecek süreci anlatıyorlar.

Çorum ilinin Bayat ilçesine bağlı Derekutuğun Anadolu’nun kültür tarihi ve özellikle madencilik tarihi açısından büyük önem taşıyor. Yapılan Karbon-14 (C-14) analizleri, Derekutuğun’da günümüzden 6 bin 500 yıl önce de galeriler açılarak nabit bakır çıkarıldığını ortaya koydu.