ANIT ADAMLAR

Suriyeli “Anıt Adamlar”, gizlice IŞİD’in verdiği hasarı görüntülüyor, kendilerini müşteri gibi tanıtıp eser kaçakçıları ile irtibata geçerek kaçırılan eserleri gizlice görüntülüyor, eserlerin hasar görmesini engellemek için geçici koruma önlemleri alıyorlar.

Suriye’de savaş sürerken IŞİD’in doğrudan hedef aldığı arkeolojik yerleşmeler dışında çatışmanın etkisiyle birçok kültürel miras dolaylı olarak hasar görmektedir. Kültürel mirasla bağlantılı bir grup Suriyeli, zor ve tehlikeli koşullarda bu dolaylı hasarı en aza indirmek için ellerinden gelen her şeyi hayatlarını riske atarak yapıyorlar. Bu gizli kahramanlar kimi zaman kamera, kimi zaman da bir kum torbası kullanarak kaçakçıların, İslamcı militanların ve Suriye rejiminin karşısına geçiyorlar. Batının Suriyeli “Anıt Adamlar” olarak adlandırdığı bu kişiler gizlice hasarı görüntülüyor, kendilerini müşteri gibi tanıtıp eser kaçakçıları ile irtibata geçerek kaçırılan eserlerin gizlice görüntülerini alıyor, çatışmaların etkisiyle eserlerin hasar görmesini engellemek için geçici koruma önlemleri alıyorlar.

 

“Anıt Adamlar” tabiri ilk olarak II. Dünya Savaşı sırasında Avrupa’daki sanat eserlerini Nazi’den korumaya, kurtarmaya çalışan bir grup insan için kullanılmıştı.

 

Arkeologlar, mühendisler ve sanatçılardan oluşan bu gönüllü grubun koruma önlemleri almaya çalıştığı yerlerden biri de Ma’arra Mozaik Müzesi. İdlib kentinin 33 kilometre güneyinde yer alan müze Osmanlı Döneminden bir kervansarayın içerisinde yer alır. Bu kervansaray 1595 yılında yapılmış ve 1987 yılında müzeye dönüştürülmüştür. Müze MS 3. yüzyıldan 6. Yüzyıla kadar tarihlenen Roma ve Bizans mozaik koleksiyonuyla ünlüdür.

 

Projenin hedefi mozaiklerin bu çatışmalardan daha fazla hasar görmesini engellemekti. Mozaik koruma uzmanlarına danışmalarını takiben ekip, mozaik üzerine bir tutkal tabakası uygulayarak Tyvek ile (hava va geçiren, su yalıtımlı bir tür örtü) üzerini kapattı. Böylece tesserae (mozaiğin taşları) desteklendi ve mozaiğin bir bütün olarak kalması sağlandı. Daha sonra mozaiklerin önlerine kum torbaları yerleştirildi. Böylece mozaiklerin daha fazla hasar alması engellendi. Bu yöntemle toplamda yaklaşık 150 metrekarelik mozaik koruma altına alındı. Buna ek olarak çatıda oluşmuş delikler, daha ileri bir hasarı önlemek için onarıldı.