JAMES MELLAART´A VEDA

Anadolu arkeolojisi, 1958 yılının soğuk bir Kasım ayında keşfedilen Çatalhöyük kâşifini, en büyük arkeologlardan birini kaybetti: James Mellaart…

 

Mellaart, Çatalhöyük çalışanları için James değil, Jimmy idi. Ölüm haberi, çalışmaların yürütüldüğü Çatalhöyük kazı evinde de derin bir üzüntüye sebep oldu. James Mellaart’ı anmak adına Çatalhöyük ekibi, höyüğün datum noktasında bir dakikalık saygı duruşunda bulundu. Bir dakika belki çok kısa bir süreydi ama kelimelerle ifade edilemeyecek kadar çok anlam taşıyordu. O gün çıkan fırtınanın da etkisiyle oldukça gizemli bir havaya bürünmüştü Konya Ovası; höyük yağmur sularıyla yıkanmış ve her tarafı toprak kokusu sarmıştı, bir de hüzün…  
Annesi Kuzey İrlandalı, babası Hollandalı bir güzel sanatlar uzmanı olan James Mellaart, 14 Kasım 1925 yılında Londra’da doğdu. Maddi sorunlar nedeniyle sıkıntılar yaşayan aile 1932 yılında Amsterdam’a taşındı. James, Hollanda’da çeşitli okullarda eğitim gördü ve Leiden National Museum of Antiquities’de çalıştı. Ayrıca Mısır bilimi üzerine eğitim aldı. Bir arkeolog olmaya karar veren Mellaart, 1947 yılında University of College London’da lisans eğitimine başladı. Özellikle, Tunç Çağının sonlarında büyük imparatorlukların yıkılmasına sebep olduğu düşünülen Deniz Kavimleri ilgisini çekiyordu. 1951 yılında mezun olan Mellaart, Türkiye’nin güneybatısındaki arkeolojik yerleşmelerin yüzey araştırmalarına odaklanan Ankara İngiliz Arkeoloji Enstitüsü’nde (BIAA) iki yıllık burs programına başladı. 
 
Araba kullanmayı bilmediğinden, araştırmak istediği alanlara ulaşmak için otobüs ve tren kullanan Mellaart, 1951 yılını takiben Kalkolitik Dönem ve sonrasına tarihlenen yüzlerce yerleşme keşfetti. Bunlardan biri, Kalkolitik ve Bronz Çağı yerleşmesi olan Beycesultan idi… 1952 yılında, bir kazı sırasında Türkiye’de doğmuş olan Arlette Cenani ile tanıştı ve 1954 yılında evlendi. Ian HOODER'ın Jemas Mellaart yazısının devamını Aktüel Arkeoloji Dergisi'nin Eylül-Ekim 2012 sayısında yer almaktadır.
 
Ayrıca Nevzat ÇEVİK, Mehmet ÖZDOĞAN, Mihriban ÖZBAŞARAN, Refik DURU ve Reşit ERGENER'in kaleminden Jemas MELLAART yazıları Aktüel Arkeoloji Dergisi'nde.