ZEUGMA ANTİK KENTİ

Zeugma kenti, bölgede antik dönem Hellenistik ve Semitik kültürlerin entegrasyonu ve bütünleşmiş karma kültürlerin doğuşunun anlaşılması açısından muazzam bir tarihi öneme sahiptir.

 

Zeugma Antik Kenti

Bölge

Gaziantep İli

Nizip İlçesi

Belkıs Köyü

Kategori

Kültürel Miras

Arkeolojik Yerleşme

Komagene Krallığı, Helenistik ve Roma Dönemleri

Kalıntılar

Helenistik Agora, Roma Agorası, iki kutsal alan, stadyum, tiyatro, iki hamam yapısı, Roma lejyoner üssü, Roma lejyonuna ait yönetimsel yapılar, konut alanlarının çoğunluğu, Helenistik ve Roma sur duvarları, Doğu, Güney ve Batı nekropolisi

Kabul tarihi

13.04.2012

 

Yaklaşık 600-800 metrekarelik bir alanı kaplayan Zeugma Roma evleri, avlulu kent villaları üslubundadır. Evleri özellikle önemli yapan şey, M.Ö 253 yılındaki Sasani yağması sırasında harap edildikten sonra büyük oranda terk edilip, tüm buluntularıyla birlikte bozulmadan korunmuş olmasıdır. Zeugma, dramatik sonu nedeniyle, günlük hayatla ilgili paha biçilemez veriler sağlayan 3. yüzyıl ortalarında Roma’nın öne çıkan büyük kentlerinden Pompei ile karşılaştırılabilir.

Kentin en önemli kutsal alanının konuşlandığı Belkıs Tepesi’nde üç anıtsal kült heykeli bulunmuştur. Diğer heykeller tepenin yamaçlarında parçalar halinde ele geçmiştir. Bu heykeller büyük olasılıkla Kommagene panteonu tanrılarına aittir. Kutsal alan Kommagene’de Antiokhos’un Kommagene panteonu ile birleştirildiği ve yönetici kültünün temenosta (kutsal çevre duvarı) ya da bir tapınakta diğer kült heykelleriyle birlikte sunulduğu tek örnektir.

Zeugma kenti, bölgede antik dönem Hellenistik ve Semitik kültürlerin entegrasyonu ve bütünleşmiş karma kültürlerin doğuşunun anlaşılması açısından muazzam bir tarihi öneme sahiptir.

Antik Yunan’da “köprü” ya da “geçiş” olan Zeugma, bu ismi Fırat nehri üzerinde ana geçiş noktasında yer almasına borçludur. Aslında antik terim olarak Zeugma bir nehrin karşı kıyılarında yer alan ikiz kentler anlamına gelir. Zeugma’daki kutsal alanlarda bulunan arkeolojik buluntular kentin Antiokhos’un Yunan ve Pers kültür bölgelerini birbirine bağlama çabalarında önemli bir rol oynadığını göstermektedir.

Zeugma, karmaşık, kimi zaman muğlak ancak yeni sentezler oluşturan oldukça çeşitli karakterde etnik yapıları yansıtan arkeolojik kalıntılara ev sahipliği yapar. Kalıntıların çoğu M.Ö 1. yüzyıl (Kommagene kralı Antiokhos’un dönemi) ila 3. yüzyıl arasına, kentin M.Ö 253’te Sasani Kralı Şapur tarafından yağmalandığı döneme tarihlenir.

Roma evlerinde bulunan mozaiklerde Yunan, Greko-Roman mitolojileri ve kimisinde Grekçe yazıların da bulunduğu halk öykülerinden sahneler betimlenmiştir. Ayrıca bazılarında mozaikleri yaptıran yetkililerin isimlerinin yanı sıra mozaik ustalarının imzaları da yer alır. Zeugma mozaiklerindeki mitolojik betimlerin çoğu ikonografik olarak şimdiye dek bilinmeyen, belki de Roma dünyasının meşhur eserlerine öykünen ünik betimlerdir. Zeugma antik resim sanatının hazinelerini saklayan ender bir kenttir.