HAKEMİ USE: YUKARI MEZOPOTAMYA´DA BİR GEÇ NEOLİTİK KÖY YERLEŞİMİ

Dicle Nehri üzerine inşa edilen Ilısu Barajı projesi kapsamında 2001-2013 yılları arasında kazılan Hakemi Use, Diyarbakır ili, Bismil ilçesi, Tepe beldesi sınırları içinde yer almaktadır. DSİ Genel Müdürlüğü’nün maddi katkıları, Diyarbakır Müze Müdürlüğü başkanlığında Hacettepe Üniversitesi’ne mensup bir ekip tarafından kazılan yerleşim, adını üzerinde bulunduğu tarlanın sahibinden almaktadır. Yerel halk tarafından “Yusuf’un Höyüğü” anlamında “Haremi Usey” şeklinde dillendirilen yerleşim, 1989 yılında yörede gerçekleştirilen yüzey araştırmasıyla resmi kayıtlara “Hakemi Use” şeklinde geçirilmiştir.

Yaklaşık 120 metre çapında ve 4 metre yüksekliğe sahip bu höyük yerleşiminde 12 yıl süresince yaklaşık 1700 metrekarelik alan açılmıştır. Bunun yarısında kazılar ana toprağa ulaşıncaya kadar devam ettirilmiştir. Böylelikle yerleşimin barındırdığı kültürel katmanların tümü hakkında fikir sahibi olunmuştur.

 

Hakemi Use’de iki dönemin varlığı saptanmıştır. Bunlardan ilki Geç Neolitik, diğeri ise Geç Assur dönemidir. Yerleşimdeki ilk iskân yaklaşık MÖ 6.100 tarihlerinde başlamış, kesintisiz olarak MÖ 5.950’lere kadar devam etmiştir. Bu döneme ait toplam 5 yapı katı saptanmıştır. İskansız uzun bir aradan sonra, MÖ 980’lerde, Assur İmparatorluğu tarafından Yukarı Dicle Vadisi’nin tümüyle hâkimiyet altına alınmasının ardından höyükte yeniden iskân başlamış ve İmparatorluğun çöküşünün başladığı MÖ 7. yüzyılın ikinci yarısında bir daha iskân edilmemek üzere terk edilmiştir. 

Yazı: Halil TEKİN 

 

Yazının tamamına Aktüel Arkeoloji Dergisi´nin 69. sayısından ulaşabilirsiniz.