ALACAHÖYÜK

Orta Anadolu’da MÖ yaklaşık 1750 yıllarına kadar süren Hatti Dönemi, Hititlerin Anadolu’ya gelip bir krallık kurmalarıyla son bulmuştur.

Ancak, Hatti kültürünün izleri Hitit Uygarlığı içinde de devam etmiştir. Hitit İmparatorluk Çağında Alaca Höyük, mabet-sarayı, temiz ve atık su kanalları, biri kabartmalı anıtsal iki kapısı ve girişinde sfenksleri bulunan şehir suru ile önemli bir kült merkezidir. Alaca Höyük, Ankara’nın 210 kilometre kuzeydoğusunda, Çorum ilinin Alaca ilçesi sınırları içindedir. Hititlerin başkenti Hattuşaş’ın da (Boğazköy) karayolu ile 38 kilometre kuzeyinde yer alır. Alaca Höyük ana toprak üzerine kurulmuş dört kültür katının oluşturduğu 16 metre yüksekliğindeki bir höyüktür. Ova seviyesinden yüksekliği 20 metredir. 1835 yılında W.C. Hamilton; Alaca Höyük’ü, “İmat Höyüğü” adıyla bilim âlemine tanıtmıştır. Höyük 19. yüzyılın ikinci yarısında birçok seyyah ve araştırmacı tarafından ziyaret edilmiştir. 1907 yılında İstanbul Müzeleri adına Th. Macridy Bey, sfenksli kapı önünde 15 gün süren bir kazı çalışması yürütmüştür. 1935 yılında Atatürk’ün emri ile Türk Tarih Kurumu adına, R. Oğuz Arık tarafından sistemli kazılara başlanmıştır. 1936 yılından itibaren de “ilk milli kazı”nın başkanlığı, Dr. Hamit Zübeyr Koşay’a verilmiştir. Kazı çalışmaları 1967-1983 yılları arasında Mahmut Akok tarafından yürütülmüştür. 1997 yılında Ankara Üniversitesi ile Kültür ve Turizm Bakanlığı adına çalışmalara, Prof. Dr. Aykut Çınaroğlu başkanlığında yeniden başlanmıştır. 2008 yılından bu yana da Kültür ve Turizm Bakanlığı adına Alaca Höyük’te kazı, konservasyon ve restorasyon çalışmalarına devam edilmektedir. Alaca Höyük’teki yerleşimlerin kültürel sıralaması, ortaya çıkarılan anıtsal yapılar nedeniyle geniş kapsamlı incelenememiştir. Ancak dar alanlarda yapılan çalışmalarda Alaca Höyük’te yerleşimin bugünkü bilgiler ışığında, Geç Kalkolitik Çağda başladığı bilinmektedir. Alaca Höyük’te 4 kültür katı ve 14 yapı katı tespit edilmiştir. Ayrıca en üstteki dolgu toprakta bir mimariye bağlanamayan Hellenistik, Bizans, Osmanlı dönemlerine ait buluntular eski kültürel sıralamada, I. Kültür Katı içinde değerlendirilmiştir. Alaca Höyük kültürel dizilimi yeniden eskiye doğru tanımlanmıştır.

 

YAZAR: Duygu ÇELİK Bu makalenin devamı Aktüel Arkeoloji Dergisi'nin Mart-Nisan sayısındadır.