IONIA İSYANI

Anadolu Yunanları, Lydia Krallığı’nı MÖ 546-545’te yıkan Perslerin egemenliği altında sakin şekilde yaşıyorlardı. Hatta I. Dareios’un meşruluğu tartışmalı tahta çıkışında da bu tavırlarını sürdürmüşlerdi.

Ne var ki Perslerin Mısır, Karadeniz ve Thrakia’da genişlemesi imparatorluğun vergi ihtiyacını arttırmış, bir yandan Yunanların Akdeniz’deki pazar payını azaltırken diğer yandan da paralı askerliği meslek edinmiş büyük bir kesimin fırsatlarını elinden almıştı. Böylece “barbar” hükümdarlarına, onların arka çıktığı tiranlara ve empoze edilen zorunlu askerliğe karşı Ionia şehirleri Miletoslu siyasi lider Aristagoras’ın öncülüğünde MÖ 499’da bir ayaklanma başlatıp şehirlerindeki tiranları sürgüne gönderdiler. Bu arada Atina ve Eretria’dan hatırı sayılır miktarda bir kuvvet, şehirlerin Pers satraplık başkentine karşı giriştikleri saldırıya katıldı. Ardından Karialılar, Hellespontos halkları ve Kıbrıslılar da ayaklanmaya da destek verdi. Ne var ki Samos ve Lesbosluların farklı amaçlar gütmesi, para kaynaklarının yetersizliği ve daha önce benzer bir askeri ya da siyasi birlik kurmamış şehirler arasındaki liderlik tartışmaları Yunanların kararlılığına sekte vuruldu.

 

Perslerin ordu toplayıp harekete geçmesi doğal olarak zaman almıştı, ancak bir kez geçtiklerinde Ephesos, Kıbrıs ve Labraunda kuvvetlerini yendiler. Ardından deniz ve karadan şehir şehir ilerleyen Perslerin 600 Fenike kadırgası, Miletos açıklarındaki Lade Adası civarında yapılan nihai deniz savaşında 353 savaş gemisini dolduran 70.000 Yunan askeriyle karşı karşıya gelerek onları yok ettiler.

 

Yazı: Gürkan Ergin

 

Yazının tamamına Aktüel Arkeoloji Dergisi 61. sayısından ulaşabilir, okuyabilirsiniz.