ANATOMİK ADAK KABARTMALARI VE YAZITLAR

Antik Yunan ve Roma dünyasında, şifa arayan bir kişinin başvurabileceği çeşitli tıp sistemleri vardı. Antik Çağın en popüler tedavi yöntemleri, sağlık tanrısı kültleri (özellikle Asklepios) ile Hippokrates ve Galen gibi hekimler tarafından uygulanan resmi tedavi yöntemleriydi. Ancak hastalar için alternatif şifa yöntemleri de vardı.

Antik Yunan ve Roma dünyasında, şifa arayan bir kişinin başvurabileceği çeşitli tıp sistemleri vardı. Antik Çağın en popüler tedavi yöntemleri, sağlık tanrısı kültleri (özellikle Asklepios) ile Hippokrates ve Galen gibi hekimler tarafından uygulanan resmi tedavi yöntemleriydi. Ancak hastalar için alternatif şifa yöntemleri de vardı.
Örneğin hasta bir kişi, kendini, bahçesinde yetiştirdiği bitkiler veya kırlarda ve dağlarda yetişen yabani ot ve bitkileri kullanarak tedavi edebilirdi.
Bilinen diğer şifa arama yöntemleri arasında, köyden köye gezerek tılsım ve büyüler satan seyyah şifacılar, nazar ve muska satan kişiler, şifa büyüleri ve büyülü iksirler hazırlayan büyücüler, ebe ve kadın şifacılar, tıbbi tavsiyelerine başvurulan kök kesiciler ve ilaç satıcıları ile son olarak, diyet ve egzersiz gibi konularda tıbbi tavsiyeler veren jimnastik eğitmenleri ve diyetisyenler sayılabilir.
 
Antik Çağda bilinen tüm şifa yöntemleri arasında en popüler olanı sağlık tanrısı kültüydü. Bu yöntem mevki, sınıf veya cinsiyet gözetmeksizin herkese açık ve ücretsizdi. Elimizde bulunan metin ve bulguları doğru kabul edecek olursak, oldukça başarılı bir yöntem olduğunu da söyleyebiliriz. Antik Yunan ve Roma dünyasında çoğu tanrı ‘iyileştirici güce’ sahipti. Hastalar şifa bulmak veya sağlıklarını korumak amacıyla dua etmek için bu tanrıların tapınaklarına akın ediyorlardı.
 
Sağlık tanrıları arasında en bilineni Asklepios’tur. Kıta Yunanistan’da 171 Asklepios tapınağı, Akdeniz dünyasının diğer bölgelerinde ise, yalnızca Roma’da 33 olmak üzere, 700 Asklepios merkezi tespit edilmiştir.
Asklepios kültünde, tapınağa gelen hastalar çeşitli arınma ritüellerinden geçiyordu. Ritüellerin ilk aşamasını banyo yapmak, bir kurban adamak, kutsal alan çevresinde dolaşmak gibi ayinler oluşturuyordu. Kuşkusuz, başkalarının gördüğü tedavileri anlatan yazıtları okumak ve Asklepios’a sunulan yüzlerce, hatta binlerce adağa bakmak hastayı akşam için heyecanlı ve beklentili bir ruh haline sokuyordu. Gece olduğunda, hasta özel bir odada uykuya dalıyor ve uyku esnasında inkübasyon adı verilen bir tedavi görüyordu. Tedavi süreci çeşitli şekillerde gerçekleşebiliyordu. Bazen tanrı hasta kişiyi ziyaret ediyor ve onu doğrudan müdahale (ellerini sürme, ilaç uygulama, hatta ameliyat gibi) ile iyileştiriyordu. Ayrıca tanrının kutsal yılanının yaralarını yalayarak hastaları iyileştirdiği biliniyordu. Asklepieionlardaki en yaygın tedavi
yöntemlerinden biri ise Asklepios’un hastayı rüyasında ziyaret ederek, ona uygun ilacı ve tedaviyi göstermesiydi. Asklepios’un hastalara verdiği talimatlar,
Hippokrates tıbbının en başarılı uygulamalarının ortaya çıkmasında etkili olmuştur: kan alma, banyo yapma, diyet, egzersiz, ilaç, lapa koyma,
kusturucu ilaç gibi.

(...)

Steven M. OBERHELMAN

Yazının tamamı, Aktüel Arkeoloji Dergisi'nin 42. sayısında...