GEÇMİŞİN TUVALET ALIŞKANLIKLARI VE LATRİNALAR

Eski çağdaki tuvalet alışkanlıkları binlerce yılık bir evrimin sonucu olarak günümüzdeki durumuna ulaşmıştır.

Eski çağdaki tuvalet alışkanlıkları binlerce yılık bir evrimin sonucu olarak günümüzdeki durumuna ulaşmıştır. Yapılan kazı ve araştırmalarda en erken tuvaletlerin mimari bir tasarı olarak MÖ 3. binin başlarına kadar gittiğini göstermektedir. Yeni yapılan araştırmalarla da bu sonuç daha erkene çekile bilmektedir. Uygarlığın gelişme süreci göze alındığında bu ilk tuvaletleri medeniyetlerin beşiği olan Mezopotamya ve İndus vadisinde görmekteyiz. Daha sonra uygarlığın batıya doğru ilerlemesiyle de paralel olarak MÖ 2. binde Grit’te Knossos sarayında, MÖ 14. yüzyılda Mısır’da Tel-el Amarna’da MÖ 7.yüzyıl ile de Anadolu’da Çavuştepe Urartu yerleşmesinde farklı tipteki tuvaletlere rastlanılmaktadır. Bu en erken tuvaletler genel olarak sabit bir klozete ya da lazımlık tarzı taşınabilir bir kaptan oluşan basit bir yapıdaydı. Kıta Yunanistan’da da ilk tuvalet Euboea’da Dytos’taki özel bir evin içerisine yerleştirilmiş iki atık deliğine sahip formuyla MÖ 4. yüzyıla tarihlendirilmektedir. Helenistik çağlada beraber özellikle Olynthos, Nemea, Priene gibi antik kentlerdeki özel konutlarda atık su kanallarına sahip sabit tuvaletlere rastlanılmaktadır. Atina’da ise MÖ 2. yüzyıl ile beraber Roma döneminde kamu tuvaletleri olarak adlandırabileceğimiz Latrinaların ilk öncüleri karşımıza çıkmaktadır. 

Mimari öğelerin yanı sıra yazılı kaynaklar da eski çağlardaki tuvalet alışkanlıkları hakkında önemli ipuçları vermektedir. Grek tuvalet alışkanlıklarıyla ilgili en erken verileri ünlü ozan Hesiodos’tan edinmekteyiz. Ona göre tuvalet yapılırken yüzü güneşe dönmek, geceleri yol üstünü kullanmak doğru değildi. Çömelmeli ya da avlu duvarları kullanılmalıydı. Akarsulara küçük tuvaletini yapmak ya da benzeri davranışlarda bulunmak kötü sayılan tutumlardı. Tuvalet pratikleriyle ilgili bilgi aldığımız bir diğer önemli tarihçi de Herodotos’tur. O Mısırlı kadınların ayakta, erkeklerin ise oturarak küçük tuvaletlerini yaptıklarından bahsetmektedir. Tuvalet kültürüyle ilgili diğer önemli bilgileri ise klasik oyun metinlerinden edinmekteyiz. Örneğin Aristophanes’in “Arılar” adlı oyununda Dionysos’un poposunun kölesi tarafından süngerle temizlendiğinden bahsetmektedir. Bu da bize günümüzde kullandığımız tuvalet kâğıtları yerine antik çağda süngerlerin aynı işlevle kullanıldıklarını göstermektedir. (…)