HASANKEYF’İN SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRASI

Hasankeyf’i, yaşayan bir höyük olarak düşündüğümüzde kendilerini ‘Hısni’ diye tanımlayan Hasankeyflilerin, bu kimlik tarifi, mevcut arkeolojik kalıntılar kadar onlara yüklenen anlamlarla yerini bulur.

 

İnsanlar ince bir zekâyı yansıtan, bir yerin farklılığını ve zenginliğini ortaya koyan detayları takdir ederler. Kaybetmek üzere oldukları yerleri çok daha fazla önemserler. Ancak, bu zenginliğin bir parçası olan kültürel tabiatın daha az görünür unsurlarını korumaya yönelik yerel yaklaşımları da kapsayacak resmi bir mekanizma henüz tam anlamıyla oluşturulamamıştır.

 

Geçmişle kurduğumuz bağ, kişisel ve toplumsal olarak çok katmanlı olduğu gibi geçmişi günümüze taşıyan somut ve somut olmayan kültür unsurları da bağlama göre farklılık gösterir. Somut olmayan kültürel miras; hem soyut kültürel öğeler hem de somut kültürel miras öğelerine yüklenen anlamlarda kendini gösterir. Ancak bu anlamlar kim tarafından hangi düzeyde değerlendirildiğinde kültürel miras olur?

 

Bu noktada ‘yerel bilgi’nin somut ve somut olmayan kültürel miras öğelerini belirlemede ne kadar yeri vardır? Yerel bilginin, sosyal bilimler söyleminde yeri marjinal olarak kalır.

 

Hasankeyf örneğinde ise resmi söylemde belirlenen kültürel miras öğeleri kadar Hasankeyf ’in zaman zaman mitoloji formunda kendini gösteren yerel geleneksel bilgisinin kültürel miras olarak ayrıcalıklı konuma getirilmesinin yerinde olacağını düşünüyorum. Hasankeyf ’i yaşayan bir höyük olarak düşündüğümüzde kendilerini ‘Hısni’ diye tanımlayan Hasankeyflilerin, bu kimlik tarifi, mevcut arkeolojik kalıntılar kadar onlara yüklenen anlamlarla yerini bulur. Dolayısıyla resmi kültürel miras politikaları ile bakıldığında bir türbenin mevcut kültürel tabiattan koparılıp başka yere taşınması, bir restorasyon başarısı değil bir yıkımdır. Böylesine bütünleştiği doğa parçalarında ise arkeolojinin rolünü yeniden değerlendirmek önemlidir. Etnik kimliklerin, sosyo-politik hudutları belirleme ve toplumsal gerilimde ana bir temel oluşturduğu toplumlarda, ‘Hısni’ kimliği gibi geniş bir kültürü arkeoloji ile birleştirerek tanımlama ve anlama, genel çok kültürlülük anlayışımıza bir katkıdır.

 

Hasankeyf ’te yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olan, Hısni kültürüdür. Bu kültür yaşayan arkeolojik höyüğün en üst katmanıdır. Hısni kültürünün değerleri arkeoloji ile iç içe geçmiştir. Bu durum Hasankeyf ’i insan kültürü açısından daha da özel bir yere taşır.

 

 

BANU AYDINOĞLUGİL

 

DEVAMI AKTÜEL ARKEOLOJİ HASANKEYF ÖZEL SAYISINDA…