8 Bin Yıllık Kaya Resmini Yok Ettiler

İşte Tahribatın Belgesi

 

Aydın'ın Söke ilçesi Söğütözü mevkiinde bulunan 8 bin yıllık kaya resmi kimliği belirsiz kişilerce üzerine yağ sürülerek tahrip edildi.  Neolitik Döneme ait günümüzden 8 bin yıl öncesine tarihlenen kaya resimlerinin bulunduğu Latmos Dağları'ndaki kaya resimlerinden belki de en önemlisi ve en iyi korunanı yok edilmeye çalışıldı. İlk olarak 28 Eylül Cuma günü Aktüel Arkeoloji Dergisi'nin yaptığı haberle gündeme gelen resim, Latmos kaya resimleri arasında naturalist üslubun en önemli temsilcisi konumundaydı.

 

Çok Geç Olabilir

 

8 bin yıl önceki düğün kutlamaları ya da buna benzer geçiş ritüellerinin anlatıldığı resimdeki tahribat ne yazık ki oldukça büyük. 1994 yılından beri bölgedeki kaya resimleri üzerinde çalışmalarını sürdüren Anneliese Peschlow konu hakkında Aktüel Arkeoloji Dergisi'ne bir açıklamada bulundu. "İlk gördüğümde çok üzüldüm. Neolitik Döneme ait bu eşsiz resim tahrip edilmiş fakat daha da kötüsü eğer gerekli koruma önlemlerini almazsak tüm kaya resimleri bu şekilde tahrip edilebilir."   Koruma önlemleri açısından oldukça endişeli olan Peschlow şu şekilde devam etti. " Bu tahribat bir turistin işi değil. Bu bilinçli bir şekilde yapılan bir tahribat. Sadece resmin bir noktası değil, iç kısımlara doğru uzanan bölümleri de tahrip edilmiş."

 

Eserin kurtarılıp kurtarılamayacağı ise yapılacak analizler sonucunda netleşecek. Söz konusu yağın türü ve resmin içine ne kadar işlediği gibi konular netleştikten sonra uzmanlar eserin kurtarılması için çalışmalara başlayacak. 

 

 

Bölge ve Kaya Resimleri Hakkında Kısa Bilgi 

İlk kez 1994 yılında keşfedilen ve bugün 170’e yükselen bilinen resim sayısı ile Türkiye’nin ve neredeyse dünyanın en özgün kaya resimlerinden birini barındıran Latmos Dağları, bugün birçok acıdan tehlikenin eşiğinde. Stil ve konu açısından eşsiz olan prehistorik süslemeler, Batı Anadolu kaya sanatının ilk örnekleridir. Türkiye’de veya Yakın Doğu’da başka bir yerde benzeri yoktur.  

Latmos resimlerinde insan betimlemeleri, kişiye değil bunun yerine sosyal kontekst içindeki insanı gösterir. Değişik gruplama içinde yer alan çok figürlü resimler, çoğunlukla kadın ve erkeklerin çift olarak ele alındığı betimlemelerde, bazıları anne bazıları çocuk çifti olarak da yer alır. Bu resimlerdeki en önemli temanın aile teması olduğu görülür. Bazı resimler düğün sahnelerini betimler. Kadınların erkeklerden daha sık resmedildiği, 500’den fazla insan figürü tanımlanmıştır

Artan feldispat maden ve taş ocakları, kayalık alanı tahrip etmekte ve kaya resimlerini tehlikeye sokmaktadır. Latmos, tüm bunlardan dolayı, UNESCO’nun Dünya kültürel Miras Listesi’ne dâhil edilmeli, hiç değilse Doğal Tarihi bir park olmalıdır. Bu amaçlara yönelik başvurular 1990 yılından beri birçok defa yapılmıştır fakat bugüne kadar herhangi bir başarı elde edilememiştir. 

 

Haber: Aktüel Arkeoloji Dergisi

 

Haber fotoğrafları: İstanbul Restorasyon ve Konservasyon Merkez Laboratuvarı Arşivi

                            Tarih Öncesi İnsan Resimleri Latmos Dağları'ndaki Prehistorik Kaya Resimleri Kitabı

 

 

Aktüel Arkeoloji Dergisi