İSTANBUL ARKEOLOJİ MÜZELERİ

Tarihî müze binaları ve içerisinde yer alan 1 milyonu aşkın eseriyle dünyadaki önemini korumaya devam eden bir müze...

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı olan İstanbul Arkeoloji Müzeleri, İstanbul'un Sultanahmet semtinde, Gülhane Parkı'ndan Topkapı Sarayı'na çıkan Osman Hamdi Bey yokuşunda yer almaktadır. İsminin çoğul olarak kullanılmasının nedeni, idaresi altında Arkeoloji Müzesi, Eski Şark Eserleri Müzesi ve Çinili Köşk Müzesi olmak üzere üç ayrı müzeyi bulundurmasıdır.  

 

Klasik Arkeoloji Birimi

1887 ve 1888 yılları arasında arkeolog, ressam ve müzeci Osman Hamdi Bey tarafından yapılan ve dönemin en büyük keşfi olarak kabul edilen, Sidon (Sayda Lübnan) Kral Nekropolü Kazısı’ndan Istanbul’a getirilen, aralarında İskender Lahti (üzerinde Makedonya Kralı Büyük Iskender’in betiminin yer alması nedeni ile bu adı taşır), Likya Lahti, Tabnit Lahti gibi kapasitesi ve önemi büyük eserlerin sergilenebilmesi için yeni bir müze binasına ihtiyaç duyulmuştur. Osman Hamdi Bey’in isteği üzerine Çinili Köşk’ün karşısına dönemin ünlü mimari Alexandre Vallaury tarafından inşa edilen ve Müze-i Hümayun (İmparatorluk Müzesi) olarak kurulan İstanbul Arkeoloji Müzeleri 13 Haziran 1891’de ziyarete açılmıştır. Müzenin ziyarete açıldığı 13 Haziran günü hâlen ülkemizde müzeciler günü olarak kutlanmaktadır. Söz konusu müze binasına, 1903 yılında sol ve 1907 yılında ise sağ kanadın eklenmesi ile bugünkü ana müze binası oluşturulmuştur. Ana Müze binasının güney doğu bitişiğine, yeni sergi salonlarına duyulan ihtiyaç nedeni ile 1969-1983 yılian arasında çeşitli ilaveler yapılmış ve bu bölüm Ek bina (yeni bina) olarak adlandırılmıştır. Türkiye’nin ilk müzesi olma özelliğinin yanı sıra, İstanbul Arkeoloji Müzeleri, dünyada, dönemi itibarı ile müze olarak inşa edilmiş ilk 8-10 müze binası arasında yer almasıyla da büyük önem ve ayrıcalığa sahiptir. Çeşitli kültürlere sahip bir milyonu aşkın eseriyle bugün de dünyanın en büyük müzeleri arasında seçkin yerini korumakta olan İstanbul Arkeoloji Müzeleri, 1993 yılında Avrupa’da yılın müzesi seçilerek “Avrupa Konseyi Müze Ödülü”nü almıştır.

 

Eski Şark Eserleri Müzesi

1883 yılında Sanayi-i Nefise Mektebi Alisi (Güzel Sanatlar Akademisi) olarak Osman Hamdi Bey tarafından Alexandre Vallaury’e yaptırılmış ve uzun süre okul olarak kullanılmıştır. Akademi’nin Cağaloğlu’na taşınmasının ardından Halil Edhem Bey tarafından, Yakın Doğu ülkelerinin eski kültür belgelerinin sergilenmesi amacı ile 1917-1919 yıllarında müze hâline getirilmiştir. Müze; Anadolu, Mezopotamya, Mısır ve Arabistan yarımadası eserleri olmak üzere 4 ana koleksiyondan oluşmaktadır. Anadolu ve Mezopotamya Yunan öncesi, Mısır ve Arabistan yarımadası eserleri ise İslam öncesi dönemleri içermektedir. Müzede günümüze kadar çeşitli sergileme ve onarımlar gerçekleştirilmiş olup, çağdaş sergileme teknikleri kullanılarak yapılan son teşhir çalışmalarında eğitici olmak ve insanoğlunun tarih içinde gerçekleştirdiği kültür atılım insan elinden çıkmış kültür belgeleriyle anlatmak amaçlanmıştır. Anlatım bölgesel bir sınıflama içinde yapılmış, Arabistan yarımadası, Mısır, Mezopotamya ve Anadolu kültürleri ayrı ayrı tarihi gelişimleri içinde sunulmuştur. Yeni sergileme 8 Eylül 2000 tarihinde ziyarete açılmıştır.

 

Çinili Köşk Müzesi

Fatih Sultan Mehmed (1451-1481) dönemini anlatan kaynaklarda Çinili Köşk hakkında geniş bilgiye rastlanmamakla birlikte 1472 yılında Sarayburnu’ndaki korulukta ve Topkapı Sarayı'nı saran surlarının içinde yaptırıldığı bilinmektedir. Yapı Selçuklu etkisinde yapılmış Osmanlı sivil mimarisinin İstanbul’daki tek örneğidir. Çinili Köşk 1880 yılında imparatorluk Müzesi (Müze-i Hümayun) olarak arkeolojik ve İslam eserlerinin sergilenmesi için kullanılmıştır. 1939 yılında Topkapı Sarayı Müzesi’ne devredilen binanın içindeki eserler çeşitli müzelere dağıtılmış ve müze olarak işlevini yitirmiştir. 1953 yılında İstanbul’un 500. Fetih yılı do onarılan bina Fatih Müzesi adı altında ziyarete açılmıştır. Daha sonra Türk İslam ve Osmanlı çini ve seramik eserlerinin sergilendiği bir müze hâline getirilmiştir. 1981 yılında İstanbul Arkeoloji Müzelerine bağlanan Çinili Köşk’te Türk’lerin geliştirdiği bir sanat kolu olarak büyük değer taşıyan Selçuklu ve Osmanlı çini ve seramiklerin eşsiz örnekleri sergilenmeye devam etmiştir. Çeşitli tarihlerde onarım görmüş olan yapıda restorasyon çalışmaları tamamlanarak 10.06.2005 tarihinde yeni teşhiriyle ziyarete açılmıştır.

 

Adres: Osman Hamdi Bey Yokuşu Sokak, Gülhane/İSTANBUL Tel: (0212) 520 77 40-41-42 Faks: (0212) 527 43 00