Korsan kenti Olympos ve korsan Zeniketes

Sıradan bir adamdan yerel bir kahramana dönüşmesinin hikayesi  

Anadolu’nun tarihsel süreci boyunca yerel halkının kolay teslim olmayan yapısı, yönetsel olarak egemen olan Roma İmparatorluğunun da sıkıntı yaşamasına neden olmuştur. Özellikle, M.Ö.2.yüzyıldan itibaren Roma ile Anadolu’daki pek çok kent arasında çatışmalar yaşandığı izlenir. Bu mücadele sırasında Kilikya’daki korsanların Anadolu’daki kentleri desteklemesi dikkat çekicidir. Oympos’lu Zeniketes’in ortaya çıkışı da işte bu döneme rastlar. Olympos kentinin de yer aldığı Likya Bölgesinin bütününde korsanlarla işbirliğine girilmemesine rağmen, Doğu Likya’da  baş gösteren karışıklıklara paralel olarak Zeniketes adının ön plana çıktığı izlenir. Birbirine yakın yerleşimler olduğu bilinen Phaselis, Korykos, Olympos ile Pamphylia'da pek çok yeri zapt etmiştir. 

 

Bu güçlerden birisi olan ve Olympos ile civarında faaliyet gösteren Zeniketes’i “Korsan” olarak değil, Roma’ya kafa tutan bir  “derebeyi” olarak tanımlamak da olasıdır.

 

Sıradan bir adamdan yerel bir kahramana dönüşmesinin hikayesi  

 

 

 

Doğu Likya ve Pamfilya bölgesinde egemen olduğu anlaşılan Zeniketes’in kökenine dair farklı görüşler söz konusudur.  Zeniketes’in kökenine dair kesin bir bilgi olmamakla beraber, araştırmacıların bazı belge ve olaylara dayalı olarak tahminleri bulunmaktadır. Bu konudaki ilk fikri Ziebarth öne sürmüştür. Zeniketes tarafından Epeiros’un Dodona kentindeki kehanet merkezine adanmış olduğu anlaşılan bir strigilis üzerinde Ζηνικέτῃ βασιλεῖ  (Basileos Zeniketi) yazmaktadır. Ayrıca aynı yazıt üzerinde yer alan ἐργασία kelimesi ile metalden striglisin kastedildiği düşüncesinden hareketle, Zeniketes’in demir bakımından zengin Kilikya’da bir demir işçisi olarak yaşayan Zeniketes’in, Phaselis’e göç ettiğini ve daha sonra haydutluğa başladığını ileri sürmüştür.  

 

 

M.Ö. 100 yılında Roma senatosu Lex de Provinciis Praetoriis adı verilen bir kanun hazırlayarak korsanlarla başa çıkmaya çalışmıştır. Roma ile Anadolu’daki pek çok kent arasında çatışmalar yaşanmış ve bu mücadelede Kilikya’daki korsanlar Anadolu’daki kentleri desteklemiştir.  Bu uygulamanın ardından Likya Birliği M.Ö. 82 yılından sonra, korsan tehdidine karşı Ksanthoslu Aikhmon emrinde bir donanma meydana getirerek, Olympos’un yakınlarındaki Gelidonya Körfezi açıklarında korsanlara karşı bir deniz savaşı yapmıştır, bu da bölgenin korsanların eline geçtiğinin bir başka kanıtıdır. M.Ö. 78’de ise, Roma, Kilikya’nın stratejik konumunu algılayarak, Publius Servilius Vatia’yı korsan hareketlerini sona erdirmek için görevlendirmiştir. MÖ. 77–76 yıllarında Servilius Vatia Likya’da Olympos, Phaselis ve Korykos kentlerini zapt etmiştir. Servilius Vatia, Isauriya’da zafer kazandığı için Isauricus lakabıyla da bilinmektedir.  M.Ö. 77’de korsanlara karşı başlatılan yeni savaşları ünlü coğrafyacı Strabo şöyle nakleder:

 

 “Taurus Dağları yakınında korsan Zeniketes’in kalesi bulunur – Olympos’u kastediyorum, hem dağ, hem de kale olarak… Ama dağ Isauricus tarafından ele geçirildiğinde Zeniketes kendisini bütün evi ile beraber ateşe verdi.  Korykos, Phaeselis ve Pamphilia’da pek çok yer ona aitti; hepsi Isauricustarafından ele geçirildi.”